Hisar
Banya'ya 12 km /15 dakika/ uzaklıktadır.
Hisar şehrinin tarihi. Hisar ancak Romalılar döneminde büyük bir şehir ve tatil yeri hâline geldi. Roma şehircilik kurallarına uygun olarak — geniş ve düz sokakları, tanrı ve tanrıça heykelleriyle süslenmiş alanları, mermer hamamları, Roma aristokrasisi için güzel sarayları ve villalarıyla — inşa edilmişti. Düşman saldırılarından korunması için şehir, Trak ustalarının becerikli elleriyle yükseltilen bir kale duvarıyla çevrildi. Bu, yalnızca Bulgaristan'da değil, tüm Balkan Yarımadası'nda bu türün en iyi korunmuş anıtlarından biridir!
Çok sayıdaki arkeolojik kazı, zengin bir kültürel yaşamdan da söz eder. Diocletianopolis'teki en çok ziyaret edilen ve sevilen kamusal yerlerden biri amfitiyatroydu. Şehrin merkez parkında yer alır. Burada gladyatör dövüşleri ve hayvanlar arasında mücadeleler yapılırdı. IV. yüzyıldan sonra, Hristiyanlığın kabulüyle kanlı sahneler yasaklandı ve amfitiyatro spor oyunlarının düzenlendiği bir merkez oldu.
Hisar'da maden suyu ile tedavi, sağlık veren tanrılar Asklepios, Hygia, Telesphoros ve üç nimfe saygıyla yakından bağlantılıydı. Büyük olasılıkla şehirde bir nymphaeum /nimfler kutsal alanı/ bulunuyordu. Burada bulunan çok sayıdaki anıt bunu doğrular. Tıbbi hizmet, yönetimde önemli görevler üstlenen rahip-hekimler tarafından sağlanıyordu.
Bu eşsiz zenginlikten — maden suyundan — antik Roma hamamlarının kazıları da söz eder. Bunlar dönemi için görkemli yapılardı. Zeminler ve duvarlar mermerdi; sıcak ve soğuk banyo odaları, dinlenme ve sohbet yerleri vardı. Eski Romalıların maden hamamlarını hem tedavi hem de sosyal temas için kullandıkları ve çok sevdikleri şüphesizdir. Doğrudan “Toplitsa” kaynağının üzerine yapılan havuz 15 m uzunluğunda, 5 m genişliğinde ve 1,40 m derinliğindeydi. Özel odalarda rahipler banyo sonrasında tedavi prosedürleri yapardı. Sıcak su ısıtma için de kullanılırdı. Özel kil borular sıcak suyu mermer zemin plakalarının altından geçirir, buhar ise çift duvarların arasından yukarı giderdi. Çok akıllı bir su ve buhar ısıtması! Arapçada Hisar “kale” anlamına gelir.
Efsaneler: “Çıplak Kadın” çeşmesi yerel bir görülecek yerdir. Efsaneye göre bu güzel Bulgar kadın, bir Türk beyinin cariyesi olmayı reddetti. Onu aşağılamak için bey, misafirlere çıplak servis yapmasını emretti. Genç kız bunu yaptı, fakat onun karşısına çıktığında ağır tatlı tepsisini başına indirip onu öldürdü. Bu davranışı yüzünden kazıkta yakılmaya mahkûm edildi. Alevler çıplak bedenini sardığında gözlerinden iki sıcak yaş düştü... Bu yüzden maden kaynaklarından birine “Genç Kızın Gözyaşı” denir.
Hisar şehrinin neden küçük kaldığı, Plovdiv'in ise neden büyüdüğüne dair efsane, çünkü
Hisar'da müzeyi gezmek, kale duvarı boyunca yürümek, kapının bulunduğu yerin 2 deveye benzediği bölümü görmek ve amfitiyatroyu ziyaret etmek iyidir /parkın içindedir ve bulunması biraz zordur/.
Müzenin çalışma saatleri: -çalışma saatleri: 8:00 – 12:00 ve 13:00 – 17:00, tatil günü yok; -bilet fiyatı: yetişkinler – 1,00 leva; öğrenciler – 0,50 leva; anlatım – 6,00 leva; rehberli şehir turu - 10,00 leva.